In giclee bản sao tranh trên giấy mỹ thuật: lệch màu, sọc, cọ đầu in

Khi in giclee bản sao tranh trên giấy mỹ thuật, bản in lệch màu so với tranh gốc, mảng tối bị ngả màu hay giấy dày bị cọ đầu in thường đến từ ba chỗ: chưa dùng đúng profile ICC của loại giấy, chọn sai loại giấy trong driver, và khoảng cách đầu in chưa hợp với độ dày giấy. Trước khi nghĩ máy hỏng, hãy kiểm tra ba chỗ này và in thử một dải nhỏ.

Gallery và xưởng tranh ở phố cổ thường in bản sao khổ A4 đến A3+ bằng máy mực pigment, trên giấy cotton dành cho máy phun. Bài này viết cho chủ phòng tranh: bảng tra lỗi theo hiện tượng trên bản in, cách giữ màu sát bản gốc, chuẩn bị máy và giấy trước đợt in nhiều, các bước tự xử lý tại xưởng và dấu hiệu nên gọi thợ.

Bảng tra lỗi khi in bản sao tranh trên giấy mỹ thuật

Nhìn bản in dưới ánh sáng đều, đặt cạnh bản gốc, rồi tra theo hiện tượng. Cột cuối cho biết việc đó tự làm được hay nên để kỹ thuật xem.

Máy Epson dòng phổ thông có màn hình báo mã E-11 vì bộ thấm mực thải đầy thì xem bài Epson báo lỗi E-11; ở đây chỉ nói những gì riêng của việc in tranh.

Máy mực pigment hay dùng để in bản sao tranh

In bản sao tranh để bán hoặc trưng bày, phòng tranh thường chọn máy mực pigment khổ A3+ vì mực bám trên bề mặt giấy mỹ thuật và giữ màu tốt hơn mực dye khi được bảo quản đúng. Thông tin dưới đây theo trang của hãng.

Epson SureColor SC-P700

Máy dùng bộ mực UltraChrome PRO10 gồm 10 màu pigment: xanh, đỏ tím, vàng, xanh nhạt, đỏ tím nhạt, xám, xám nhạt, tím, đen ảnh và đen mờ. Đen ảnh và đen mờ có đầu phun riêng nên không phải chuyển đổi khi đổi từ giấy bóng sang giấy nhám. Khổ rộng tối đa 13 inch, nhận giấy mỹ thuật dày tới 1,5 mm, có phần mềm Epson Print Layout hỗ trợ profile ICC.

Canon imagePROGRAF PRO-300

Máy dùng 10 mực pigment LUCIA PRO, trong đó có mực đen mờ cho giấy nhám và mực Chroma Optimizer giúp giảm hiện tượng ánh kim trên mảng tối. In khổ tối đa A3+, đi kèm phần mềm Professional Print & Layout để khớp màu giữa màn hình và bản in; Canon cho biết có profile sẵn cho nhiều loại giấy mỹ thuật của hãng khác.

Nhiều phòng tranh nhỏ dùng máy phun màu A3 phổ thông để in bản nháp, rồi mới in bản bán trên máy pigment. Máy A3 nào trục trặc ở khu Long Biên có thể xem trang sửa máy in màu A3 tại Long Biên.

Giữ màu bản sao sát bản gốc: profile, loại giấy, soft-proof

Bản sao lệch màu là lý do phổ biến nhất khiến phải in lại cả loạt. Phần lớn có thể tránh được nếu làm đúng thứ tự dưới đây trước khi in bản đầu tiên.

Dùng profile ICC đúng của loại giấy

Mỗi loại giấy cotton thấm mực và phản chiếu ánh sáng khác nhau, nên cần profile riêng do nhà sản xuất giấy cung cấp cho đúng đời máy. Chọn profile trong phần mềm in, đồng thời tắt quản lý màu của driver để màu không bị chỉnh hai lần. Cách nạp và chọn profile chi tiết có trong bài ICC profile cơ bản để in đúng màu; máy 6 màu bình mực thì xem thêm cài ICC profile cho Epson L8050, L18050.

Chọn đúng loại giấy trong driver

Profile đi kèm một lựa chọn loại giấy trong driver, thường được ghi trong tài liệu của hãng giấy. Chọn nhầm loại giấy bóng cho giấy nhám, máy sẽ phun lượng mực khác và dùng sai mực đen, mảng tối dễ bết và ngả màu.

Soft-proof trước khi in thật

Soft-proof là xem trước trên màn hình bản in sẽ trông thế nào với profile của giấy. Giấy nhám không đậm và rực như màn hình, nên soft-proof giúp chỉnh mảng tối, độ tương phản trước, thay vì tốn tờ giấy đắt để thử. Sau đó in một dải nhỏ chứa phần khó nhất của tranh, đặt cạnh bản gốc dưới cùng một nguồn sáng để so.

Chuẩn bị máy và giấy trước đợt in nhiều

Trước mùa khách du lịch đông, dịp triển lãm hay khi nhận đơn in cả loạt bản sao, nên chuẩn bị vài ngày trước:

• In trang kiểm tra đầu in, đủ nét tất cả các màu mới in bản thật.
• Kiểm tra mức mực từng hộp, nhất là đen mờ và các màu xám dùng nhiều khi in tranh.
• Để giấy mỹ thuật trong hộp kín, nằm phẳng, xa chỗ ẩm; lấy ra trước khi in một lúc cho giấy quen nhiệt độ phòng.
• Phủi nhẹ bụi giấy cotton bằng chổi mềm, cầm giấy bằng găng tay vải ở mép để không để lại dấu tay.
• Kiểm tra profile và cài đặt loại giấy đã lưu sẵn cho từng loại giấy hay dùng.
• In một bản đối chiếu của tranh mẫu, cất lại để so khi in các đợt sau.

Bản in xong nên để khô hẳn trên mặt phẳng trước khi bọc hay đóng khung. Epson khuyên trưng bày bản in sau kính hoặc tấm acrylic chống tia UV và tránh độ ẩm cao kéo dài, đồng thời ghi rõ hãng không bảo đảm tuổi thọ bản in; vì vậy không nên hứa với khách độ bền cụ thể.

Tự xử lý tại xưởng khi bản in có lỗi

Làm lần lượt, dừng ở bước nào bản in đạt. Không dùng vật cứng lau mặt đầu in và không vệ sinh đầu liên tục nhiều lần.

1. So bản in với bản gốc dưới cùng một nguồn sáng, xác định lỗi màu, lỗi sọc hay lỗi quệt mực.
2. Kiểm tra lại profile ICC, loại giấy trong driver và chỉ để một bên quản lý màu.
3. In trang kiểm tra đầu in; thiếu nét thì vệ sinh một lần, cho máy nghỉ rồi in lại.
4. Bị quệt mực: làm phẳng giấy, nạp đúng khe giấy dày, tăng khoảng cách đầu in theo hướng dẫn hãng.
5. Có chấm trắng: phủi bụi mặt giấy, kiểm tra mép giấy không bị xơ.
6. In một dải nhỏ phần khó nhất của tranh; đạt rồi mới in cả tờ.

Video từ kênh Thần Vũ: máy in phun A3 Epson 6 màu dùng mực pigment.

Chỉnh khoảng cách đầu in với giấy dày

Với Epson SC-P700, tài liệu hãng cho phép sửa thông tin giấy trong Epson Media Installer, mục Media Management, gồm Platen Gap, Paper Thickness, Drying Time per Pass và ICC Profile. Hãng chỉ cho sửa trên bản sao của thông tin giấy, nên hãy sao chép rồi chỉnh, giữ nguyên bản gốc.

Với Canon PRO-300, máy có thiết lập Prevent paper abrasion (chống cọ giấy) tại Various settings, Printer settings, Print settings trên màn hình máy. Khi bật, máy có thể hiện thông báo mã 3413 trước khi in; chọn Yes để in tiếp với thiết lập này.

Khi nào nên gọi kỹ thuật cho máy in tranh

Giấy mỹ thuật và mực pigment đều đắt, nên đừng thử đi thử lại khi đã thấy các dấu hiệu sau:

• Đã vệ sinh đầu một lần mà sọc vẫn ở cùng vị trí trên mọi bản in, hoặc một màu xám, màu tím mất hẳn.
• Đã tăng khoảng cách đầu in và làm phẳng giấy mà vẫn quệt mực, nghe tiếng sượt khi in.
• Màu lệch dù đúng profile, đúng loại giấy, trong khi bản đối chiếu cũ in cùng thiết lập vẫn chuẩn.
• Máy không nhận hộp mực mới, báo lỗi giấy liên tục dù nạp đúng khe.
• Máy báo bộ thấm mực thải gần đầy hoặc có mực rỉ dưới đáy máy.

Phòng tranh ở phố cổ gần Cơ sở 2 của Thần Vũ (Ngõ 143 Hoàng Như Tiếp, Long Biên) hơn cả; thông tin khu vực có ở trang máy in màu Epson phía Long Biên. Chụp bản in lỗi để cạnh tranh gốc cùng trang kiểm tra đầu in rồi gửi qua Zalo, như vậy thợ biết trước phải mang theo gì.

Thần Vũ xử lý máy in tranh như thế nào?

Máy in pigment khổ A3+ có nhiều đầu phun và mực đắt, nên kỹ thuật kiểm tra kỹ trước khi đụng tới linh kiện. Quy trình năm bước:

1. Tiếp nhận: xem ảnh bản in lỗi, trang kiểm tra đầu in và thông tin giấy, profile đang dùng.
2. Kiểm tra: in mẫu, xem đầu in, đường giấy, bộ thấm mực thải và cài đặt màu trên máy tính.
3. Báo giá trước: phân định rõ lỗi do thiết lập màu hay do phần cứng, kèm cách xử lý.
4. Chỉ sửa sau khi chủ xưởng đồng ý: làm sạch đầu in, chỉnh đường giấy dày, thay phần hỏng.
5. In thử trước mặt khách trên chính loại giấy mỹ thuật khách dùng, so với bản đối chiếu.

Người đến xưởng tranh là kỹ thuật của cơ sở Mỹ Đình (Số nhà 14, 15 Ngách 76, Ngõ 172 Phú Diễn, Bắc Từ Liêm), nơi cũng phụ trách máy in phun quanh Mỹ Đình. Việc phải tháo cụm đầu in hoặc thay bộ thấm mực thải thì máy được đưa về xưởng Phú Diễn làm.

Kinh nghiệm từ xưởng

Phần lớn ca "máy in tranh sai màu" mà kỹ thuật gặp là lỗi cài đặt chứ không phải lỗi máy: profile của giấy khác, hoặc cả phần mềm lẫn driver cùng chỉnh màu. Lưu sẵn một bộ thiết lập cho từng loại giấy và đặt tên rõ ràng giúp tránh lỗi này. Bản vẽ kỹ thuật A3 thì yêu cầu khác hẳn tranh, xem bài in bản vẽ kiến trúc A3.

Câu hỏi thường gặp

In giclee là gì, khác in ảnh thường thế nào?

Giclee là cách gọi bản in phun chất lượng cao, thường dùng mực pigment trên giấy cotton hoặc canvas mỹ thuật để làm bản sao tranh. Khác in ảnh thường ở loại mực, loại giấy và việc quản lý màu bằng profile riêng.

Vì sao bản sao tranh in ra lệch màu so với bản gốc?

Hay gặp nhất là chưa dùng profile ICC của giấy, màu bị chỉnh hai lần hoặc chọn sai loại giấy trong driver. Kiểm tra ba chỗ này, soft-proof rồi in dải thử; lệch dù đúng hết thì nên kiểm tra đầu in.

In tranh bằng máy in pigment có cần giấy riêng không?

Nên dùng giấy cotton hoặc fine art dành cho máy phun, kèm profile của nhà sản xuất giấy. Giấy vẽ thông thường không có lớp nhận mực nên mực loang và màu xỉn.

Giấy mỹ thuật dày bị quệt mực ở mép, xử lý sao?

Làm phẳng giấy, nạp đúng khe dành cho giấy dày và tăng khoảng cách đầu in theo hướng dẫn hãng, như Platen Gap trên Epson hay Prevent paper abrasion trên Canon. Vẫn quệt thì nên gọi kỹ thuật.

Bản in tranh giữ màu được bao lâu?

Phụ thuộc mực, giấy và cách trưng bày. Epson khuyên để sau kính hoặc acrylic chống UV, tránh ẩm kéo dài và nói rõ không bảo đảm tuổi thọ bản in, nên không nên hứa với khách một con số.

Có in tranh khổ nhỏ A3 bằng máy phun phổ thông được không?

In được bản nháp hoặc bản trang trí, nhưng máy mực dye phổ thông dễ phai hơn và ít lựa chọn giấy mỹ thuật. Bản bán hoặc trưng bày lâu dài nên in trên máy pigment.

Bản sao tranh đang lệch màu, sọc trên nền lớn hay giấy dày bị quệt mực? Hãy gọi hotline 0965.305.158 hay số bàn 024 3992 1369, hoặc nhắn ảnh bản in cho Zalo Thần Vũ. Xưởng chính là Cơ sở 1 tại Số nhà 14, 15 Ngách 76, Ngõ 172 Phú Diễn, Bắc Từ Liêm (bản đồ, thông tin liên hệ); các bài về máy khác nằm trong chuyên mục máy in phun màu.