Scan bị mờ, ám đỏ, ám xanh: nguyên nhân và khi nào cần thay đèn CIS

Scan bị mờ, ám màu như ám đỏ, ám xanh hoặc nhạt hẳn một vùng thường do một trong bốn chỗ: thanh đèn quét CIS đã yếu, cáp dẹt nối thanh quét lỏng, mặt trong kính bám bụi hơi ẩm, hoặc phần mềm scan đang bật chỉnh màu sai. Việc nên làm trước là copy thử và scan thử trên mặt kính phẳng với cài đặt mặc định, để biết lỗi nằm ở máy hay ở máy tính, rồi mới tính đến chuyện thay đèn.

Bài viết dành cho người dùng máy in đa năng ở văn phòng và gia đình như Epson L382, L386, Canon G4770 hay các máy Brother DCP, MFC. Nội dung gồm bảng tra theo hiện tượng, cách tự kiểm tra từng bước, các cài đặt phần mềm hay làm lệch màu và dấu hiệu cho thấy đèn quét CIS thực sự cần thay.

Bảng tra nhanh: bản scan mờ, ám màu do đâu

Hãy so hai thứ: bản copy in ra ngay trên máy và file scan mở trên máy tính. Nếu cả hai cùng ám màu, lỗi nằm trong phần quét. Nếu chỉ file trên máy tính bị lệch, nhiều khả năng là phần mềm hoặc màn hình.

Với máy Brother hiện thông báo Unable to Scan kèm ảnh tối hoặc ám màu, hướng xử lý có trong bài Brother báo Unable to Scan. Còn khi bản copy ra trắng trơn hoặc đen kịt, hãy xem bài máy in đa năng copy ra trang trắng, trang đen.

Đèn quét CIS là gì và vì sao khiến bản scan ám màu

Hầu hết máy in đa năng phun màu dùng thanh quét kiểu CIS (Contact Image Sensor). Đây là một thanh nhựa dài bằng bề ngang khổ giấy, nằm ngay dưới mặt kính, bên trong có dải đèn LED, dãy thấu kính nhỏ và hàng cảm biến ảnh chạy suốt chiều dài.

Thanh CIS đọc màu như thế nào

Đèn chiếu ánh sáng lên bản gốc, ánh sáng phản xạ đi qua thấu kính về hàng cảm biến. Để có ảnh màu, máy cần đủ ánh sáng của từng thành phần đỏ, xanh lục và xanh lam. Khi một thành phần yếu đi, ảnh không còn cân bằng: phần còn lại trội lên và bạn thấy cả trang ngả đỏ hoặc ngả xanh dù bản gốc là giấy trắng.

Mỗi lần bật máy hoặc trước khi quét, máy thường đọc một vùng chuẩn để tự cân màu trắng. Đèn yếu ít thì máy còn bù được, bạn chỉ thấy màu hơi lệch. Yếu nhiều thì máy không bù nổi, ám màu rõ, có máy chuyển sang báo lỗi bộ quét.

Vì sao đèn và cảm biến xuống cấp

• Dùng lâu: đèn LED và cảm biến giảm độ nhạy dần theo năm tháng, nhất là máy copy nhiều mỗi ngày.
• Ẩm và nồm: hơi nước đọng mặt dưới kính và trên thấu kính, bụi bám thành lớp mờ, ánh sáng tới cảm biến yếu đi.
• Cáp dẹt gập liên tục: thanh quét chạy tới lui mỗi lần quét, cáp nối với bo mạch bị gập theo, lâu ngày nứt ở chỗ uốn.
• Va đập khi chuyển máy: thanh quét bật ray hoặc đầu cáp nhích khỏi khe cắm.
• Mực tràn hoặc đổ nước gần máy: chảy vào khoang quét, làm hỏng mạch trên thanh CIS.

Tự kiểm tra trước khi nghĩ đến thay đèn quét

Thứ tự dưới đây đi từ việc không tốn gì đến việc cần mở máy. Bạn chỉ làm các bước bên ngoài, không tháo kính, không chạm vào bo mạch.

1. Tắt máy bằng nút nguồn, chờ máy dừng hẳn rồi bật lại để máy tự cân màu lại từ đầu.
2. Lau mặt kính phẳng và mặt trắng phía trong nắp bằng khăn mềm không xơ hơi ẩm, không xịt nước trực tiếp lên kính.
3. Đặt một tờ giấy trắng hoặc tài liệu có cả chữ đen, ảnh màu lên mặt kính, bấm copy màu ngay trên máy. Bản copy đúng màu thì phần quét của máy vẫn ổn.
4. Scan cùng tờ đó vào máy tính bằng phần mềm của hãng với cài đặt mặc định, chế độ màu, độ phân giải vừa phải. So với bản copy.
5. Scan thêm một lần ở chế độ xám hoặc đen trắng. Nếu ảnh xám rõ nét mà ảnh màu ám, gần như chắc chắn một màu đèn đã yếu.
6. Máy có khay ADF thì quét thêm một tờ qua ADF. Hai đường cùng ám màu thì lỗi ở thanh đèn, không phải ở kính.
7. Thử quét từ một máy tính khác hoặc bằng ứng dụng trên điện thoại. Chỉ máy tính cũ bị lệch thì kiểm tra lại phần mềm và màn hình.

Video từ kênh Thần Vũ: máy đa năng báo lỗi bộ quét do đèn scan, cáp scan – cách kỹ thuật khoanh vùng.

Khi quét, có thể nhìn qua khe mép nắp xem dải sáng có đều không. Một đầu tối hơn, ánh sáng nhấp nháy hoặc có đoạn không sáng là dấu hiệu thanh CIS có vấn đề. Đừng mở nắp quá rộng giữa lúc máy đang quét và không dùng vật gì chọc vào khe.

Cài đặt phần mềm có thể làm bản scan sai màu

Không ít trường hợp máy hoàn toàn bình thường, lỗi nằm ở một tùy chọn bị bật từ trước. Trước khi kết luận hỏng đèn, nên trả phần mềm về cài đặt mặc định và xem lại các mục sau.

Với Epson Scan 2

Theo hướng dẫn của Epson, ảnh mờ có thể khắc phục bằng cách tăng Resolution, bật Unsharp Mask hoặc chỉnh Text Enhancement. Màu không khớp bản gốc thì xem lại Contrast, Brightness và cài đặt quản lý màu trên máy tính, card màn hình, ứng dụng. Epson cũng lưu ý màn hình hiển thị màu theo cách khác với bản in, nên chênh nhẹ là bình thường.

Với Canon IJ Scan Utility và ScanGear

Canon hướng dẫn khi màu khác bản gốc thì đặt Image Adjustment về None trong chế độ nâng cao của ScanGear, rồi kiểm tra mục Color Matching trong phần thiết lập. Ảnh nhòe thì tăng Resolution hoặc lưu dạng TIFF, PNG thay vì JPEG nén mạnh. Mở ảnh ở đúng kích thước thật để đánh giá độ nét, vì Canon lưu ý ảnh thu nhỏ trên màn hình có thể trông kém nét.

Màn hình và ứng dụng xem ảnh

Một màn hình laptop chỉnh chế độ ánh sáng ấm ban đêm cũng đủ làm mọi bản scan trông ngả vàng. Hãy mở file trên điện thoại hoặc máy khác để so. Nếu ở đó màu đúng, máy quét không có lỗi.

Dấu hiệu đèn CIS hỏng thật và cách thay đúng mã

Sau các bước trên, nếu bản copy ngay trên máy vẫn ám màu, vẫn có dải mờ hoặc sọc màu ở cùng một vị trí, nguyên nhân gần như chắc chắn là phần cứng của bộ quét.

• Ám cùng một màu ở mọi bản copy và mọi bản scan, cả mặt kính lẫn ADF.
• Ảnh xám rõ, ảnh màu ám: một nhóm đèn trong thanh đã yếu.
• Một vùng nhạt cố định ở mép giấy, lau kính không thay đổi.
• Sọc màu mảnh luôn nằm đúng một chỗ.
• Ám màu thay đổi khi nghiêng hoặc chạm nhẹ vào máy, nghi cáp dẹt.

Thanh CIS phải thay đúng mã theo model máy. Cùng hãng, cùng kích thước nhưng khác đời máy vẫn có thể khác đầu cáp, khác độ phân giải và khác cách gá vào cụm quét. Lắp sai mã, máy có thể không nhận, báo lỗi bộ quét hoặc ra màu còn tệ hơn. Ngoài thanh đèn, kỹ thuật cũng kiểm tra cáp dẹt, khe cắm trên bo và mặt dưới kính, vì đôi khi chỉ cần thay cáp hoặc lau thấu kính là màu trở lại.

Kinh nghiệm từ xưởng: khá nhiều máy đến xưởng với lời kể “scan ám đỏ, chắc phải thay đèn”, nhưng mở ra thì đèn vẫn tốt, chỉ là lớp mờ do ẩm đọng trên thấu kính sau một mùa nồm, hoặc đầu cáp nhích khỏi khe sau lần chuyển văn phòng. Vì vậy chúng tôi luôn thử cáp và vệ sinh khoang quét trước, chỉ thay thanh CIS khi chắc đèn đã yếu.

Một điều nữa: máy đã cũ, đầu phun yếu mà thanh quét cũng hỏng thì nên cân nhắc tổng chi phí trước khi thay. Kỹ thuật sẽ nói rõ từng phần để bạn tự quyết định sửa hay đổi máy.

Khi nào nên gọi kỹ thuật

Bạn đã khởi động lại, lau kính, trả phần mềm về mặc định mà bản copy in ngay trên máy vẫn ngả đỏ hoặc ngả xanh, thì vấn đề nằm trong thanh quét. Đây là lúc nên dừng việc thử cài đặt và để kỹ thuật kiểm tra đèn, cáp và khoang quét.

Hãy gọi sớm hơn nếu dải sáng nhấp nháy, một đoạn đèn không sáng, ám màu đổi khi chạm vào máy, máy vừa bị đổ nước hoặc tràn mực gần khoang quét, hay màn hình báo lỗi bộ quét. Máy Canon G4770 có trang riêng về lỗi scan, copy trên Canon G4770, còn máy Epson đa năng đời cũ xem thêm bài sửa máy in Epson L382, L386.

Thần Vũ kiểm tra và thay đèn quét CIS như thế nào

Kỹ thuật đi từ cơ sở Mỹ Đình (Số nhà 14, 15 Ngách 76, Ngõ 172 Phú Diễn, Bắc Từ Liêm), gần khách ở Mỹ Đình, Nam Từ Liêm và Cầu Giấy. Máy cần tháo cụm quét để thay đèn hoặc cáp được mang về xưởng Phú Diễn.

1. Tiếp nhận: hỏi rõ ám màu gì, có ở bản copy hay chỉ trên máy tính, máy có vừa chuyển chỗ hay bị ẩm không.
2. Kiểm tra: copy màu, scan xám và scan màu qua mặt kính và ADF, quan sát dải đèn, kiểm tra cáp dẹt.
3. Báo giá trước: nói rõ cần vệ sinh khoang quét, thay cáp hay thay thanh CIS đúng mã.
4. Khách đồng ý mới sửa: tháo cụm quét, xử lý phần hỏng, lắp lại và để máy tự cân màu.
5. In thử trước mặt khách: copy và scan lại chính tài liệu khách hay dùng để so màu, so độ nét.

Khách ở quanh cơ sở 1 có thể xem thêm dịch vụ sửa máy in phun khu Mỹ Đình.

Câu hỏi thường gặp

Scan ra bị ám đỏ có phải do hết mực đỏ không?

Không. Bản scan không dùng mực, màu do thanh đèn và cảm biến đọc. Scan ám đỏ thường do đèn yếu, cáp lỏng hoặc phần mềm chỉnh màu, còn mực chỉ ảnh hưởng bản in và bản copy.

Scan bị ám xanh nhưng copy vẫn đúng màu là lỗi gì?

Phần quét của máy vẫn ổn. Hãy trả phần mềm scan về mặc định, tắt các tùy chọn tự chỉnh màu và kiểm tra màn hình. Mở file trên máy khác để so trước khi gọi thợ.

Làm sao biết đèn quét CIS máy in đa năng đã yếu?

Copy màu ngay trên máy mà vẫn ám, scan xám thì rõ nhưng scan màu lệch, hoặc dải sáng khi quét không đều, có đoạn tối. Đó là các dấu hiệu đèn CIS đã yếu.

Có tự thay đèn quét CIS được không?

Không nên. Phải tháo kính, tháo cụm quét và cáp dẹt rất mảnh, dễ làm rách cáp hoặc lệch thanh quét. Thanh thay cũng phải đúng mã máy mới nhận.

Scan bị mờ có phải do đèn CIS không?

Chưa chắc. Bản gốc không áp sát kính, độ phân giải thấp hoặc kính bẩn đều làm ảnh mờ. Chỉ khi mờ một vùng cố định dù đã lau kính mới nghi đèn hoặc thấu kính.

Máy in đa năng để nơi ẩm có làm scan ám màu không?

Có thể. Hơi ẩm đọng mặt dưới kính và trên thấu kính khiến ánh sáng yếu, ảnh mờ và lệch màu. Đặt máy nơi khô, đóng nắp khi không dùng sẽ giúp bộ quét bền hơn.

Bản scan vẫn ám màu, cần kỹ thuật xem đèn quét

Đã thử hết các bước mà bản copy vẫn ngả màu, hãy gọi 0965.305.158 hoặc máy bàn 024 3992 1369, gửi ảnh bản scan và bản copy qua Zalo để kỹ thuật nhận định trước. Cơ sở 1 của Thần Vũ ở Số nhà 14, 15 Ngách 76, Ngõ 172 Phú Diễn, Bắc Từ Liêm; xem thêm dịch vụ sửa máy in phun màu và liên hệ các cơ sở.