Nguồn cháy cầu diode chỉnh lưu: cách kiểm tra và thay

Sau một trận giông, hoặc sau khi điện khu phố chập chờn rồi có lại, máy tính không lên nữa, cắm điện không có phản ứng. Mở nguồn ra, kỹ thuật viên thấy cầu chì đen và cầu diode chỉnh lưu có vết nứt, cháy sém. Đây là tình trạng nguồn cháy cầu diode, một lỗi phía sơ cấp khá thường gặp ở các khu vực điện lưới không ổn định hoặc hay có sét như ngoại thành Hà Nội. Thay cầu diode thì không khó, nhưng nếu không tìm ra nguyên nhân gốc, cầu mới sẽ cháy tiếp.

Bài viết này của kỹ thuật viên Thần Vũ tại Long Biên giải thích cầu diode nằm ở đâu, làm nhiệm vụ gì, các nguyên nhân gây cháy, cách đo bằng thang diode, cách chọn cầu thay thế đủ dòng và quy trình sửa tại xưởng.

Cầu diode nằm ở đâu và làm nhiệm vụ gì

Trong bộ nguồn xung máy tính, điện lưới 220V xoay chiều đi qua cầu chì, mạch lọc nhiễu EMI (cuộn lọc, tụ X, tụ Y), nhiệt trở NTC hạn dòng khởi động, rồi tới cầu diode chỉnh lưu. Cầu diode gồm bốn diode mắc theo kiểu cầu, thường được đóng gói thành một khối dẹt bốn chân, có loại gắn trên tản nhiệt nhôm ở nguồn công suất lớn.

Nhiệm vụ của cầu diode là biến điện xoay chiều thành điện một chiều nhấp nhô. Điện này tiếp tục đi tới mạch APFC (ở nguồn có PFC chủ động) để nâng lên khoảng 380V đến 400V, hoặc đi thẳng vào tụ lọc cao áp (ở nguồn không có APFC), sau đó cấp cho khối công suất chính và mạch nguồn phụ 5VSB.

• Toàn bộ dòng điện đầu vào của bộ nguồn đều đi qua cầu diode, nên nó luôn nóng khi máy chạy tải nặng.
• Cầu diode cũng là linh kiện đầu tiên chịu các xung điện áp từ lưới điện sau mạch lọc.
• Ở nguồn công suất lớn, cầu thường được bắt lên tản nhiệt chung với mosfet PFC.

Để hiểu rõ hơn toàn bộ luồng điện đầu vào, bạn có thể đọc thêm bài nguồn máy tính nổ cầu chì, vì hai lỗi này gần như luôn đi cùng nhau.

Nguyên nhân: sét lan truyền, điện lưới tăng áp, mosfet chập

Kinh nghiệm sửa chữa tại xưởng cho thấy có ba nhóm nguyên nhân chính khiến cầu chỉnh lưu nguồn chập:

Nguyên nhân	Cơ chế	Dấu hiệu đi kèm
Sét lan truyền	Xung điện áp rất cao, rất ngắn theo đường dây điện vào nguồn, đánh thủng diode	Varistor nứt, cầu chì đen, có khi hỏng cả card mạng, modem
Điện lưới tăng áp	Đứt dây trung tính, điện áp lưới tăng cao kéo dài, diode quá tải	Nhiều thiết bị trong nhà cùng hỏng
Mosfet, tụ phía sau chập	Dòng ngắn mạch cực lớn chạy qua cầu trong tích tắc	Mosfet PFC hoặc mosfet chính chập, điện trở sun đứt
Quá nhiệt lâu ngày	Tản nhiệt kém, bụi bám, quạt yếu, nguồn chạy tải nặng liên tục	Vết nâu quanh chân cầu, mối hàn khô
Dòng khởi động lớn	NTC hỏng, nối tắt, hoặc relay bypass lỗi	Cầu chì đứt khi bật công tắc

Trường hợp mosfet chập kéo theo cầu diode là phổ biến nhất trong các ca nguồn cháy cầu diode mà xưởng tiếp nhận. Khi đó, cầu diode là “nạn nhân” chứ không phải nguyên nhân. Nếu chỉ thay cầu mà bỏ qua mosfet, nguồn sẽ cháy lại ngay khi cắm điện. Ngoài ra, ở chiều ngược lại, nếu một nhánh của cầu diode chập, dòng ngắn mạch có thể làm hỏng tụ lọc cao áp hay các linh kiện trong mạch PFC.

Đo cầu diode bằng thang diode

Việc đo chỉ được thực hiện khi nguồn đã rút điện và tụ lọc cao áp đã được xả hết. Tụ này có thể giữ điện vài trăm vôn trong thời gian dài, chạm vào có thể bị giật mạnh. Đây là lý do người dùng không nên tự mở nguồn.

Kỹ thuật viên đo cầu diode theo cách sau:

1. Chuyển đồng hồ sang thang đo diode.
2. Xác định bốn chân: hai chân AC (dấu ~), chân dương (+) và chân âm (−).
3. Đo từng nhánh: que đỏ ở chân âm, que đen ở từng chân AC; rồi que đỏ ở từng chân AC, que đen ở chân dương. Mỗi lần đo nhánh dẫn phải có điện áp rơi của một diode.
4. Đảo que đo: các nhánh phải chặn, không hiển thị giá trị.
5. Đo giữa chân dương và chân âm theo chiều thuận để thấy điện áp rơi của hai diode nối tiếp.

Nếu bất kỳ nhánh nào cho giá trị gần 0 ở cả hai chiều, nhánh đó đã chập. Nếu một nhánh không dẫn ở cả hai chiều, diode đã đứt. Đo trên mạch có thể bị ảnh hưởng bởi linh kiện song song, nên khi nghi ngờ, kỹ thuật viên sẽ tháo cầu ra đo riêng. Một số cầu bị rò nhẹ chỉ lộ ra khi có điện áp cao, cần thiết bị chuyên dụng để phát hiện.

Chọn cầu diode thay đủ dòng và tản nhiệt

Khi thay cầu diode nguồn, cần đảm bảo:

• Dòng định mức bằng hoặc lớn hơn bản gốc. Nguồn công suất lớn cần cầu dòng lớn, chọn thấp hơn sẽ nhanh cháy lại.
• Điện áp ngược định mức đủ cao, thường dùng loại chịu điện áp cao hơn nhiều so với điện áp lưới để có dư địa chống xung.
• Kiểu vỏ và khoảng cách chân phù hợp với vị trí trên bo, đặc biệt khi cầu bắt trên tản nhiệt.
• Tản nhiệt: bôi keo tản nhiệt, lắp đệm cách điện đúng cách, siết vít vừa đủ. Một cầu diode không tiếp xúc tốt với tản nhiệt sẽ quá nhiệt và hỏng nhanh.
• Chất lượng linh kiện: ưu tiên linh kiện chính hãng, tránh hàng trôi nổi có thông số ghi không đúng.

Đồng thời, kỹ thuật viên sẽ thay cầu chì đúng định mức, thay NTC và varistor nếu đã bị ảnh hưởng, kiểm tra cuộn lọc, tụ X, tụ Y và relay bypass NTC ở nguồn có relay.

Quy trình Thần Vũ kiểm tra và xử lý nguồn cháy cầu diode

1. Hỏi tình huống hỏng: sau giông sét, mất điện, hay khi đang chơi game.
2. Xả tụ cao áp, mở nguồn, quan sát vết cháy, varistor, cầu chì, NTC.
3. Đo nguội toàn bộ khối sơ cấp: cầu diode, mosfet PFC, diode PFC, mosfet chính, tụ lọc cao áp, điện trở sun.
4. Kiểm tra mạch điều khiển: IC PFC, IC PWM, nguồn phụ 5VSB.
5. Thay linh kiện đúng thông số, lắp tản nhiệt đúng kỹ thuật.
6. Cấp điện qua bóng đèn hạn dòng, sau đó chạy tải giả, đo điện áp, nhiệt độ cầu diode.

Nếu sau sửa nguồn vẫn có hiện tượng đèn sáng nhưng không chạy, kỹ thuật viên sẽ kiểm tra tiếp các khối khác như trong bài nguồn máy tính đèn sáng nhưng không chạy. Thần Vũ kiểm tra, báo giá trước khi sửa, có bảo hành sau sửa. Tham khảo dịch vụ sửa nguồn máy tính tại xưởng Long Biên.

Thời gian sửa, báo giá sau kiểm tra và bảo hành

Phần lớn ca nguồn cháy cầu diode kèm cầu chì, mosfet được sửa lấy nhanh trong ngày nếu có sẵn linh kiện. Với nguồn server hoặc nguồn đặc thù cần đặt linh kiện, thời gian sẽ được báo cụ thể ngay sau khi kiểm tra.

• Kiểm tra, báo giá trước khi sửa.
• Linh kiện thay thế đúng hoặc tốt hơn thông số gốc.
• Chạy tải thử, có bảo hành sau sửa.

Với phòng máy, quán net có nhiều nguồn cùng hỏng sau một trận giông, bạn có thể gửi cả lô tới xưởng. Kỹ thuật viên sẽ kiểm tra từng bộ, phân loại nguồn cháy cầu diode đơn thuần và nguồn hỏng nặng hơn, báo giá riêng từng bộ để bạn chủ động quyết định.

Khi nào nên sửa, khi nào nên thay nguồn mới

Nên sửa khi lỗi tập trung ở khối sơ cấp, bo mạch chưa cháy loang, nguồn có thiết kế tốt hoặc là nguồn đồng bộ, nguồn server khó thay thế. Sau khi thay đúng linh kiện, nguồn hoạt động ổn định như trước.

Nên cân nhắc thay mới khi sét đánh quá mạnh làm hỏng cả phía thứ cấp, biến áp bị đánh thủng cách điện, hoặc bo mạch cháy than nhiều vùng. Trong những trường hợp này, an toàn của người dùng và linh kiện khác được đặt lên trên hết.

Bên cạnh bộ nguồn, những sự cố điện lớn đôi khi làm hỏng cả đầu cắm, dây dẫn công suất cao cho card đồ họa. Nếu bạn dùng card đời mới với đầu cắm 16 pin, hãy kiểm tra thêm theo bài đầu 12VHPWR bị cháy. Để phòng tránh tái diễn, nên dùng ổ cắm chống sét lan truyền, ổn áp hoặc UPS, và rút điện khi có giông lớn. Hotline Thần Vũ 0965.305.158, Zalo 0983.504.555.

Ca thực tế tại Thần Vũ

một quán net ở Đông Anh sau trận giông đêm có ba máy không lên. Chủ quán mang ba bộ nguồn tới xưởng. Mở ra, cả ba đều có cầu chì đen, varistor nứt. Đo nguội, hai bộ chỉ bị chập cầu diode và hỏng NTC, bộ thứ ba chập thêm mosfet PFC và đứt điện trở sun. Kỹ thuật viên thay cầu diode loại dòng lớn hơn bản gốc, thay cầu chì, NTC, varistor, riêng bộ thứ ba thay thêm mosfet PFC, điện trở sun và kiểm tra IC PFC. Cả ba nguồn được cấp điện qua bóng đèn hạn dòng, chạy tải giả ổn định và bàn giao trong ngày. Chủ quán được tư vấn lắp ổ cắm chống sét lan truyền cho cả dãy máy để hạn chế lỗi tương tự.

Thần Vũ nhận Sửa nguồn máy tính tại Hà Nội, Sửa máy tính tại nhà Hà Nội. Kỹ thuật kiểm tra, báo giá trước khi sửa; nhiều lỗi nguồn thông dụng lấy trong ngày.

Bài viết liên quan

• Nguồn máy tính nổ cầu chì: vì sao và có sửa được không
• Đầu cắm 12VHPWR, 12V-2x6 bị cháy chảy: nguyên nhân và cách xử lý
• Nguồn có đèn báo nhưng máy không chạy: chẩn đoán từng bước
• Sửa nguồn máy tính tại Hà Nội

Câu hỏi thường gặp

Nguồn cháy cầu diode có sửa được không? Đa số sửa được. Cần thay cầu diode cùng các linh kiện hỏng kéo theo như cầu chì, NTC, mosfet và kiểm tra mạch điều khiển.

Chỉ thay cầu diode có đủ không? Thường là không. Phải kiểm tra mosfet, tụ lọc, mạch PFC vì cầu diode thường cháy do linh kiện phía sau chập.

Có nên thay cầu diode dòng lớn hơn không? Có thể, miễn vừa vị trí và tản nhiệt. Dòng lớn hơn giúp cầu mát hơn và bền hơn.

Làm sao tránh cháy cầu diode do sét? Dùng ổ cắm chống sét lan truyền, rút điện khi có giông lớn, và lắp ổn áp hoặc UPS ở khu vực điện lưới không ổn định.

Mang máy tới xưởng Thần Vũ hoặc gọi thợ tới tận nơi

Nguồn cháy cầu diode sau giông sét? Thần Vũ nhận xử lý theo 2 cách, bạn chọn cách tiện nhất:

Bài viết liên quan

• Bảo dưỡng, vệ sinh nguồn máy tính đúng cách
• Cấu tạo nguồn xung máy tính và nguyên lý hoạt động
• Những linh kiện hay hỏng nhất trong nguồn máy tính
• Đường 5V, 3.3V của nguồn bị lệch: ảnh hưởng ổ cứng và RAM
• Ổ cứng hay mất nhận, kêu lạch cạch: có phải do nguồn
• Nguồn chết diode xung thứ cấp (Schottky): kiểm tra và thay thế
• Nguồn tự ngắt vì quá nhiệt (OTP): cảm biến hỏng hay nguồn quá nóng
• Nguồn kêu rít cao (coil whine): sửa được không
• Máy tính tốn điện bất thường: nguồn hiệu suất thấp hay hỏng
• Sửa nguồn Thermaltake Smart, Toughpower, Litepower