Mất điện đột ngột xong bật máy không lên: kiểm tra nguồn thế nào

Đang làm việc thì cúp điện, lúc có điện trở lại bấm nút nguồn máy tính không có phản ứng gì, đèn main không sáng, quạt không quay. Tình huống máy không lên sau khi mất điện rất phổ biến ở Hà Nội vào mùa hè nắng nóng, khi điện lưới quá tải, hoặc mùa mưa giông. Có trường hợp chỉ là nguồn đang ở trạng thái bảo vệ và sẽ lên lại sau vài phút, nhưng cũng có trường hợp xung điện khi có điện trở lại đã làm hỏng các linh kiện đầu vào của bộ nguồn.

Bài viết này giúp bạn biết cần làm gì ngay, cách phân biệt nguồn bảo vệ tạm thời với nguồn đã hỏng, các linh kiện hay hỏng, cách phòng tránh và quy trình xử lý tại Thần Vũ Long Biên.

Xung điện khi có điện trở lại làm hỏng nguồn

Mất điện đột ngột bản thân nó ít khi làm hỏng nguồn. Thứ gây hại chủ yếu là những gì xảy ra quanh thời điểm đó:

• Xung quá áp khi có điện trở lại: lúc đóng điện, đặc biệt khi cả khu phố có nhiều tải lớn như điều hòa, máy bơm cùng khởi động, điện áp có thể dao động mạnh, xuất hiện xung nhọn.
• Điện chập chờn: điện mất rồi có liên tục nhiều lần trong vài giây, nguồn phải khởi động lặp lại, tụ lọc cao áp nạp xả liên tục, dòng khởi động lớn chạy qua NTC và cầu diode nhiều lần.
• Sét lan truyền: mất điện do giông thường đi kèm xung sét trên đường dây.
• Điện áp thấp kéo dài trước khi mất hẳn, khiến nguồn làm việc trong điều kiện bất lợi.

Những tác động này dồn lên các linh kiện đầu vào: cầu chì, varistor, NTC, cầu diode, tụ lọc cao áp và mosfet PFC. Đó là lý do có thể gặp tình trạng cúp điện cháy nguồn dù máy đang tắt nhưng vẫn cắm điện.

Nguồn giá rẻ thường bị ảnh hưởng nặng hơn vì thiếu varistor, tụ lọc cao áp dung lượng nhỏ, không có PFC chủ động và mạch bảo vệ đơn giản. Nguồn chất lượng tốt có khả năng chịu xung tốt hơn nhưng cũng không phải miễn nhiễm, nhất là với sét lan truyền. Trên thực tế, nhiều ca máy không lên sau khi mất điện mà Thần Vũ tiếp nhận đều rơi vào những ngày giông lớn, khi cả khu dân cư bị mất điện rồi đóng lại nhiều lần.

Nguồn chỉ bảo vệ tạm thời: rút điện vài phút

Trước khi nghĩ đến chuyện hỏng, hãy thử bước đơn giản này. Khi điện chập chờn, IC giám sát hoặc IC PWM trong nguồn có thể rơi vào trạng thái khóa (latch) do phát hiện thiếu áp, quá áp. Mainboard cũng có thể bị treo mạch quản lý nguồn. Lúc này bấm nút sẽ không có phản ứng.

1. Tắt công tắc phía sau nguồn, rút phích điện khỏi ổ cắm.
2. Bấm giữ nút nguồn trên case khoảng mười giây để xả hết điện còn lại trên main.
3. Chờ vài phút cho tụ xả bớt và mạch bảo vệ reset.
4. Kiểm tra điện lưới đã ổn định chưa, thử cắm thiết bị khác vào cùng ổ.
5. Cắm lại, bật công tắc, bấm nút nguồn.

Nếu máy lên bình thường, nguồn chỉ bảo vệ tạm thời. Tuy vậy, nên để ý trong vài ngày sau xem có hiện tượng lạ như khó lên nguồn, tự tắt, nguồn nóng hơn bình thường. Với máy đồng bộ, nguồn có đèn test riêng giúp kiểm tra nhanh, xem bài nguồn máy bộ Dell, HP không lên.

Nếu vẫn không lên, rất có thể nguồn chết sau khi có điện lại, cần kiểm tra chuyên sâu. Đừng cố bật tắt nhiều lần.

Kiểm tra cầu chì, varistor, NTC

Cảnh báo an toàn: không tự mở nguồn. Tụ lọc cao áp có thể giữ điện nguy hiểm sau khi rút phích, và khi nguồn hỏng phía sơ cấp, tụ có thể không tự xả như bình thường.

Tại xưởng, kỹ thuật viên kiểm tra các linh kiện đầu vào theo thứ tự:

Linh kiện	Biểu hiện khi hỏng	Ghi chú
Cầu chì	Đứt, cháy đen hoặc nổ	Đứt đen thường báo hiệu có linh kiện chập phía sau
Varistor	Nổ vỡ, cháy, chập	Hay gặp khi có sét, điện tăng vọt
NTC	Nứt, đứt	Hỏng do dòng khởi động lặp lại
Cầu diode	Chập, nứt vỏ	Phải đo kỹ trước khi thay cầu chì
Mosfet PFC, mosfet chính	Chập các chân	Kéo theo IC điều khiển, điện trở
IC 5VSB	Mất 5VSB, main không có đèn chờ	Nguồn phụ hỏng do xung

Nguyên tắc quan trọng: không thay cầu chì rồi cắm thử ngay. Nếu cầu chì đứt đen, phải tìm cho ra linh kiện chập phía sau, nếu không cầu chì mới sẽ nổ tiếp và có thể làm hỏng thêm.

Sau khi sửa đầu vào, kỹ thuật viên đo luôn các đường ra, kể cả các đường phụ ít ai để ý. Bạn có thể đọc thêm về nguồn mất điện áp -12V để hiểu vì sao cần đo đủ các đường.

Dùng UPS và ổ cắm chống sét

Giải pháp hiệu quả nhất để tránh tình trạng mất điện xong máy tính không lên là bảo vệ ngay từ đầu vào:

• UPS (bộ lưu điện): khi mất điện, UPS cấp điện tạm thời để bạn lưu dữ liệu và tắt máy đúng cách. Khi có điện lại, UPS lọc bớt dao động. Loại UPS line-interactive có ổn áp tự động phù hợp với phần lớn máy văn phòng, máy gia đình. Nguồn có PFC chủ động nên dùng UPS có dạng sóng phù hợp, tốt nhất là sine chuẩn hoặc theo khuyến nghị của nhà sản xuất.
• Ổ cắm chống sét: chi phí thấp, hấp thụ xung nhọn trước khi vào nguồn. Lưu ý ổ chống sét cũng có tuổi thọ, sau một lần chịu xung lớn có thể mất tác dụng.
• Ổn áp: phù hợp khu vực điện áp thấp hoặc dao động thường xuyên ở ngoại thành.

Đầu tư một UPS cho máy làm việc quan trọng còn giúp bảo vệ dữ liệu, tránh hỏng hệ điều hành do tắt đột ngột. Một số trường hợp máy không lên sau khi mất điện thực ra không do nguồn mà do ổ cứng hoặc hệ điều hành bị lỗi vì tắt ngang, máy có đèn, có quạt nhưng không vào được Windows. Đây cũng là lý do UPS đáng giá với máy kế toán, máy chứa dữ liệu khách hàng.

Khi chọn UPS, hãy tính công suất phù hợp với tổng tải của máy và màn hình, không chọn quá sát. Ắc quy UPS cũng cần kiểm tra và thay định kỳ, vì một UPS hết ắc quy sẽ không làm được nhiệm vụ đúng lúc cần.

Quy trình Thần Vũ kiểm tra và xử lý máy không lên sau khi mất điện

1. Hỏi tình huống: mất điện lúc máy đang chạy hay đang tắt, điện có chập chờn không, có giông sét không, các thiết bị khác trong nhà có hỏng không.
2. Kiểm tra nhanh tại chỗ: dây điện, ổ cắm, công tắc, thử nguồn bằng cách kích hoặc thử với nguồn tốt để xác định lỗi ở nguồn hay main.
3. Kiểm tra nguồn tại xưởng: xả tụ, mở nguồn, đo cầu chì, varistor, NTC, cầu diode, mosfet, IC.
4. Kiểm tra mainboard: nếu nguồn đã hỏng nặng, main được kiểm tra bằng nguồn thử có giới hạn dòng.
5. Báo giá trước khi sửa: khách đồng ý mới thay linh kiện.
6. Chạy tải, đo điện áp, bàn giao và hướng dẫn cách phòng tránh.

Với lỗi cầu chì, varistor, NTC đơn thuần, nhiều ca có thể lấy trong ngày. Sau một trận giông, văn phòng có thể có nhiều máy cùng hỏng, kỹ thuật viên có thể đến tận nơi qua dịch vụ sửa máy tính tại nhà Hà Nội. Xem thêm dịch vụ sửa nguồn máy tính tại Thần Vũ.

Cách phòng tránh máy không lên sau mất điện tái diễn

• Khi mất điện, tắt công tắc nguồn hoặc rút phích, đợi điện ổn định vài phút mới bật lại.
• Khi trời giông lớn, tắt máy và rút điện nếu không có UPS.
• Dùng UPS cho máy làm việc quan trọng, ổ cắm chống sét cho các máy còn lại.
• Không cắm máy tính chung ổ với bình nóng lạnh, máy bơm, điều hòa.
• Kiểm tra dây tiếp địa của hệ thống điện trong nhà, văn phòng.
• Dùng nguồn chất lượng có PFC chủ động, varistor và bảo vệ đầy đủ.
• Theo dõi mức tiêu thụ điện để phát hiện sớm nguồn xuống cấp, xem bài máy tính tốn điện bất thường.

Những việc không nên tự làm khi gặp máy không lên sau mất điện

• Không bật tắt liên tục nhiều lần khi điện còn chập chờn.
• Không mở nguồn, thay cầu chì rồi cắm thử.
• Không thay cầu chì bằng dây đồng hay cầu chì lớn hơn.
• Không lắp nguồn khác vào máy ngay khi chưa chắc main có bị chập không.
• Không tháo pin CMOS, chọc vào main nếu không có kinh nghiệm.

Khi máy không lên sau khi mất điện và bước rút điện vài phút không hiệu quả, hãy liên hệ Thần Vũ. Hotline 0965.305.158, Zalo 0983.504.555, xưởng tại Long Biên nhận cả máy gửi về.

Ca thực tế tại Thần Vũ

một văn phòng nhỏ ở Gia Lâm bị mất điện nhiều lần liên tiếp trong một buổi chiều giông. Khi điện ổn định, hai máy tính không lên. Kỹ thuật viên Thần Vũ đến kiểm tra, hướng dẫn rút điện, xả điện main và thử lại: một máy lên bình thường, chỉ là nguồn bị khóa bảo vệ. Máy còn lại vẫn không có đèn chờ trên main. Nguồn được mang về xưởng, xả tụ và mở ra thấy cầu chì cháy đen, varistor nứt, NTC còn tốt. Đo cầu diode và mosfet chính bình thường, nhưng IC 5VSB bị chập. Sau khi thay varistor, cầu chì và IC 5VSB, nguồn chạy tải ổn định, các đường ra chuẩn. Máy được lắp lại trong ngày, văn phòng được tư vấn dùng UPS cho máy kế toán và ổ cắm chống sét cho các máy còn lại.

Thần Vũ nhận Sửa nguồn máy tính tại Hà Nội, Sửa máy tính tại nhà Hà Nội. Kỹ thuật kiểm tra, báo giá trước khi sửa; nhiều lỗi nguồn thông dụng lấy trong ngày.

Bài viết liên quan

• Nguồn mất -12V và các đường phụ: có ảnh hưởng không
• Nguồn máy bộ Dell, HP không lên: lỗi riêng của nguồn đồng bộ
• Máy tính tốn điện bất thường: nguồn hiệu suất thấp hay hỏng
• Sửa nguồn máy tính tại Hà Nội

Xem thêm: Nguồn mất 5VSB (nguồn phụ): máy không nhận nút nguồn

Câu hỏi thường gặp

Mất điện xong máy không lên, việc đầu tiên nên làm là gì? Tắt công tắc, rút điện, bấm giữ nút nguồn khoảng mười giây, chờ vài phút rồi thử lại. Nhiều trường hợp nguồn chỉ đang khóa bảo vệ.

Vì sao mất điện lại làm cháy nguồn? Chủ yếu do xung điện khi có điện trở lại, điện chập chờn hoặc sét lan truyền, làm hỏng cầu chì, varistor, NTC và linh kiện đầu vào.

Có nên thay cầu chì rồi thử lại không? Không. Cầu chì đứt thường báo hiệu linh kiện khác bị chập, thay ngay có thể làm hỏng thêm.

UPS có giúp bảo vệ nguồn không? Có. UPS giúp tắt máy đúng cách khi mất điện và lọc bớt dao động điện khi có điện trở lại.

Sửa nguồn hỏng sau mất điện mất bao lâu? Ca chỉ hỏng linh kiện đầu vào thường lấy trong ngày. Thần Vũ kiểm tra và báo giá trước khi sửa.

Mang máy tới xưởng Thần Vũ hoặc gọi thợ tới tận nơi

Mất điện xong máy không lên? Thần Vũ nhận xử lý theo 2 cách, bạn chọn cách tiện nhất:

Bài viết liên quan

• Bảo dưỡng, vệ sinh nguồn máy tính đúng cách
• Cấu tạo nguồn xung máy tính và nguyên lý hoạt động
• Những linh kiện hay hỏng nhất trong nguồn máy tính
• Đường 5V, 3.3V của nguồn bị lệch: ảnh hưởng ổ cứng và RAM
• Ổ cứng hay mất nhận, kêu lạch cạch: có phải do nguồn
• Nguồn chết diode xung thứ cấp (Schottky): kiểm tra và thay thế
• Nguồn tự ngắt vì quá nhiệt (OTP): cảm biến hỏng hay nguồn quá nóng
• Nguồn kêu rít cao (coil whine): sửa được không
• Máy tính tốn điện bất thường: nguồn hiệu suất thấp hay hỏng
• Sửa nguồn Thermaltake Smart, Toughpower, Litepower